Μοντέλο τρισδιάστατο του πεπτικού στον άνθρωπο από το sketchfab

πατήστε εδώ για να μεταφερθείτε στο sketchfab

Μάθημα: Πέψη στα ζώα (γενικά)

 

2o κεφάλαιο - 2ο μάθημα

Πέψη στα ζώα (γενικά)

Επισήμανση: στο κείμενο υπάρχουν υπερσύνδεσμοι (links) που οδηγούν σε πηγές του διαδικτύου (κυρίως wikipedia). Αυτοί οι υπερσύνδεσμοι παραθέτονται 1) με επιφύλαξη για το περιεχόμενό τους και 2) μόνο για να ικανοποιήσουν τυχόν προσωπικά σας ενδιαφέροντα και σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν εξεταστέα ύλη

H πέψη είναι αναπόσπαστο κομμάτι της θρέψης. Γενικά πέψη σημαίνει διάσπαση. Στα μαθήματα που ακολουθούν με την έννοια πέψη εννοούμε διάσπαση και απορρόφηση των τροφών και των συστατικών τους.

Η πέψη διακρίνεται σε ενδοκυτταρική και εξωκυτταρική (ανάλογα με τον τόπο όπου συμβαίνει)

Διερωτόμαστε: εντός του κυττάρου η πέψη είναι προφανώς _______________

Εντός του στομάχου είναι ενδοκυτταρική ή εξωκυτταρική; (συζητήστε με τον καθηγητή)

Αφού καταλήξετε σε μια άποψη για τα παραπάνω σχολιάστε γιατί οι μονοκύτταροι οργανισμοί κάνουν μόνο ενδοκυτταρική πέψη.....

Στα περισσότερα ζώα, αφού εισέρθει η τροφή τους (με το “στόμα” ή παρόμοιο σχηματισμό), πηγαίνει μετά σε ένα “κενό” χώρο την πεπτική κοιλότητα. Όταν η πέψη συμβαίνει με μεγαλύτερη πολυπλοκότητα διακρίνουμε πεπτικό ή γαστρεντερικό σωλήνα. Στον πεπτικό σωλήνα η διαφορά είναι ότι διακρίνονται (όχι πάντα με γυμνό μάτι) ξεχωριστά όργανα:

το στόμα - ο φάρυγγας - ο οισοφάγος - το στομάχι - το έντερο

Στα σπονδυλωτά πεπτικός σωλήνας υπάρχει πάντα, στα ασπόνδυλα εξαρτάται από το είδος που ανήκουν.

Αν το πεπτικό συνδέεται στο τέλος του με το ουροποιητικό και το αναπαραγωγικό σύστημα (αμφίβια/ερπετά/πτηνά) τότε η έξοδος αυτή λέγεται αμάρα

Αν το πεπτικό έχει αυτόνομη έξοδο (δηλαδή στο τέλος του εντέρου) τότε το όργανο λέγεται πρωκτός (θηλαστικά / ψάρια)

Μερικοί από τους αδένες του πεπτικού είναι οι σιελογόνοι, το πάγκρεας και το ήπαρ (για τους αδένες θα μιλήσουμε σε επόμενο μάθημα)

Ερωτήσεις:

1. Αν αναλύσουμε το κείμενο του βιβλίου στη σελίδα 41 καταλήγουμε ότι ...: “Στα ασπόνδυλα (αλλά και στα σπονδυλωτά) η ενδοκυτταρική πέψη έπεται της εξωκυτταρικής” . Ξεκινώντας από την παρατήρηση ότι: όλα τα ζώα έχουν πεπτικό σωλήνα (ή πεπτική κοιλότητα) και από το συμπέρασμα ότι στον πεπτικό σωλήνα (κοιλότητα) η πέψη είναι εξωκυτταρική εξηγήστε το νόημα αυτής της πρότασης στα εισαγωγικά ( γιατί δηλαδή η εξωκυτταρική πέψη πάντα προηγείται)

2. Ένα κομμάτι τροφής σε ένα βάτραχο (βλ. σελ. 43 του βιβλίου σου) μπαίνει στο στόμα, δεν απορροφάται και καταλήγει στο περιβάλλον. Γράψε την πορεία του

 Παιχνίδι με σκελετό (από http://www.tenalpscommunicate.com/clients/siemens/humanbodyOnline/)

πατήστε σε αυτό το σύνδεσμο (link)

Στόματα - διαπνοή

 https://youtu.be/213ZUOLbWYA

 

Το παραπάνω animation περιγράφει την κίνηση διοξειδίου του άνθρακα, οξυγόνου και νερού μέσω των στομάτων (stomata στην Αγγλική). Η κίνηση αυτή του νερού είναι το τελευταίο στάδιο της διαπνοής

 

 

Το ξύλωμα ως μέσο στήριξης του φυτού

Το ξύλωμα στηρίζει το φυτό

 

Προσπαθήστε να διακρίνετε τα κυτταρικά τοιχώματα

(από " Discover Biology ")

τα ηφαίστεια της Ελλάδας

Τα περισσότερα ηφαίστεια της Ελλάδας δεν είναι αντιληπτά από τον μη υποψιασμένο παρατηρητή. Έχουν αφήσει κάποια επιφανειακά ίχνη που είναι αντιληπτά μόνο σε έμπειρους Γεωλόγους. Κάποιοι όμως (όπως εσύ;) θέλουν να μάθουν που βρίσκονται. Παραθέτουμε ένα χάρτη ηφαιστείων από το εμπλουτισμένο βιβλίο της Γεωλογίας - Γεωγραφίας Β΄ Γυμνασίου (photodentro.edu.gr) (Προσοχή: από το 2020 το flash δεν είναι ασφαλής εφαρμογή - τη χρησιμοποιείτε με δική σας ευθύνη)

Ένα ηφαίστειο κοντά στη Αττική (νομός Κορινθίας)  είναι στο Σουσάκι (βόρεια των Αγίων Θεοδώρων και των εγκαταστάσεων πετρελαίου. Είναι ανενεργό και δεν υπάρχει κρατήρας αλλά ελευθερώνει αέρια). Το πιο εντυπωσιακό και ενεργό σε ιστορικούς χρόνους είναι της Σαντορίνης. Άλλο ένα εντυπωσιακό , είναι της Νισύρου (εικ. 9.9 σελ. 37 του σχολικού βιβλίου) που είναι ενεργό επίσης στα τελευταία 600 χρόνια.

Η ηφαιστειακή δράση στην Ελλάδα σχετίζεται και με ένα ευεργετικό φαινόμενο τις πολυάριθμες θερμομεταλλικές πηγές (Ιαματικά Λουτρά και Πηγές) (αναφέρουμε χαρακτηριστικά: το Λουτράκι Κορινθίας, τα Λουτρά Πόζαρ, τα Καμμένα βούρλα, την Αιδηψό και πολλά άλλα βλ. δραστηριότητα #4 παρακάτω) ). Για ένα επίσημο χάρτη ιαματικών πηγών παραπέμπουμε στο Υπουργείο Τουρισμού (ιστοσελίδα)  

https://mintour.gov.gr/meletes-pinakes/stoicheia-iamatikon-pigon/

 

Ένα άλλο εντυπωσιακό φαινόμενο που σχετίζεται με ηφαιστειακή δράση (όχι στην Ελλάδα) στον ευρωπαϊκό χώρο είναι οι θερμοπίδακες (Geyzir) της Ισλανδίας (δείτε το βίντεο) σε άλλη εφαρμογή)

εμφανίζω χάρτη ηφαιστείων και ρηγμάτων


Σύντομες δραστηριότητες

1. πάρε ένα γενικό χάρτη της Ελλάδας και βρες κοντά σε ποιες περιοχές βρίσκεται κάθε ρήγμα και ηφαίστειο. 

2. Σημείωσε, με μολύβι, στο χάρτη Ελλάδας της σελίδας 12 του βιβλίου σου, τις τοποθεσίες των ηφαιστείων στο Σουσάκι, στη Σαντορίνη και στη Νίσυρο. Θα σε βοηθήσει ο χάρτης ηφαιστείων (βλ. παραπάνω) ή ένας οποιοσδήποτε αναλυτικός χάρτης (φυσικός ή ηλεκτρονικός)
3. είναι πολύ πιθανό κάποιο ηφαίστειο να είναι κοντά στον τόπο καταγωγής / διακοπών σου. Ρώτα το συγγενικό σου περιβάλλον για αυτό ή πληροφόρησέ τους εσύ ο ίδιος / η ίδια!

4. κάνε το ίδιο για κάποια ιαματικά λουτρά ή πηγές που έχεις επισκεφτεί ή βρίσκονται κοντά σε ένα γνωστό σου μέρος και μίλησε για αυτά που έμαθες στην τάξη

Φαγοκύττωση

Φαγοκύττωση σε πραγματικό χρόνο